- *Tân tổng thống Ai Cập Mohamed Morsi mong muốn có một Thủ Tướng là một người độc-lập.
Nhữ Đình
Hùng/tin tổng hợp/2606.2012
Tổng
thống Ai Cập Mohammed Morsi
Được tuyên bố đắc cử
vào ngày chủ nhật 24.06.2012 với 13.230.131 phiếu
bầu so với đối thủ của ông là Ahmad Chafiq, người của chế độ cũ, chỉ
được
12.347.380 phiếu, Mohamed Morsi sẽ phải đương đầu với nhiều thách đố
trên bình-diện quốc-nội cũng như quốc-tế. Morsi đã là ứng cử
viên
hồi-giáo đầu tiên được bầu làm tổng-thống một cách dân-chủ trong một
nước đông dân nhất thuộc khối Ẩ-Rập.Cộng-đồng quốc-tế đã lên tiếng ca
ngợi tính cách 'lịch-sử' của cuộc bầu-cử tổng-thống vừa qua tại
Ai-Cập. Liên Âu đã coi việc bầu ông Morsi có tính-cách lịch-sử cho Ai
Cập và cho toàn vùng. Trưởng ngành ngoại giao của Liên Âu,Catherine
Ashton ,tuyên-bố sẵn sàng làm việc với ông Morsi và kêu gọi ông này giơ
tay với tất cả mọi nhóm chánh-trị và xã-hội. Hầu như các cường quốc
trên thế-giới cũng có những lời kêu gọi tương tự.Mohamed Al Barade - Hazem El Beblaw
Hiện ông Morsi đang
tham-khảo với 'các nhân-vật quốc-gia độc-lập' nhằm
lựa chọn một vị Thủ Tướng. Nguồn tin thân-cận với ông, giữ kín
tên, đã
cho các ký-giả AFP biết là 'phần lớn những nhân viên trong chánh-phủ sẽ
chánh-phủ sẽ là các chuyên-viên". Nhiều tên tuổi đã được tung ra
như
Mohamed Al Baradei, giải Nobel Hoà Bình 2005, cựu giám-đốc Cục
Năng
Lượng Nguyên Tử Quốc Tế (AIEA), hay Hazem
El Beblawi, tổng-trưởng
tài-chánh trong chánh-phủ chuyển tiếp sau khi ông Moubarak bị lật đổ
, nhưng có lẽ đây chỉ là những quả bóng thăm dò. Điều mà ông Morsi đang
tìm kiếm là một nhân-vật có khả năng mở rộng cơ sở chánh-trị nhằm làm
thăng bằng áp lực của giới quân-sự đang giữ những quyền hành rộng rãi.
Ông Morsi đã được bầu vào chức vụ tổng thống một cách dân chủ và không
phải là người xuất thân từ quân đội hay được quân đội ủng hộ. Nhưng
không phải vì thế mà ông không lệ thuộc quân đội. Đừng quên là quân đội
Ai Cập đã nắm quyền từ hơn 60 năm nay, không phải chỉ một sớm một chiều
là nhượng quyền một cách dễ dàngcho phe dân sự.Hội Đồng Tối Cao Quân Lực đã điều khiển Ai-Cập kể từ khi lật đổ ông Moubarak vào tháng 02.2011 sẽ phải trao quyền lại cho ông Morsi vào ngày 30.06 như đã hứa. Nhưng hội-đồng tối-cao quân-lực, nếu không nhét phiếu đầy thùng thăm trong cuộc bầu cử tổng-thống, đã vứt bỏ các phiếu bầu trong kỳ bầu cử quốc hội. Vào giữa tháng sáu,quốc hội bị giải tán vì có những 'hà tì' trong luật bầu cử và hơn một phần ba kết quả bầu cử bị coi là bất thường!
Hussein
Tantaoui - Kamal al Ganzouri
Sau đó hội-đồng
tối-cao quân-lực tự cho mình quyền lập-pháp và quyền có
ý kiến trong việc soạn thảo Hiến-Pháp. Ngoài ra, hội-đồng tối-cao
quân-lực còn 'giữ tay trên' trong lãnh-vực an-ninh.Sau khi đắc cử tổng thống,ông Morsi đã có những tiếp xúc với thống-chế Hussein Tantaoui và ông Kamal al Ganzouri, vị thủ tướng xuất nhiệm đang xử lý các công vụ thường xuyên chờ sự bổ nhiệm tân thủ tướng.
*Khó khăn của ông Morsi không phải ở việc tìm được một 'nhân-vật quốc-gia độc-lập' nhưng ở chỗ phải đương đầu với thách đố về kinh tế. Theo bà Mona Ismaïl, cựu giám đốc Ngân Hàng Đầu Tư Ả Rập, "chương trình của phe hồi-giáo không rõ ràng,cho đến nay không có một kế hoạch chi-tiết." Cách duy nhất để Morsi đương đầu với thách-đố là có được sự giúp đỡ và bao quanh bởi các chuyên viên, ở ngoài giáo-đoàn cho ông ta những lời cố vấn thiết thực...Những người Huynh Đệ Hồi Giáo có thể giỏi để làm thương mại hay hội-đoàn, nhưng không có phương tiện cũng như thẩm-định để điều hành kinh tế một quốc-gia như Ai Cập.
Sau khi ông Morsi được thừa nhận đắc cử, thị trường chứng khoán ở Ai Cập đã làm một bước nhẩy vọt 7,5% và tiếp tục tăng trong ngày thứ ba. Nhưng tổ chức đánh giá Standard and Poor's đã đặt điểm 'B' của Ai-Cập dưới sự quan-sát chặt chẽ. Tổ chức này đã hạ điểm 'B+' của Ai Cập xuống 'B' từ ngày 12 tháng Hai và nay có thể đẩy xuống điểm 'B-'.
Hiện tại,tình trạng kinh-tế tài chánh của Ai Cập rất đáng lo.Du lịch coi như bế tắc kể từ sau khi Moubarak bị lật đổ, ngành này cung cấp khoảng 10% công việc cho Ai Cập. Dự trữ ngoại tệ của Ngân Hàng Trung Ương suy giảm đáng kể, từ 36 tỉ đô la năm 2011 xuống còn 15 tỉ hiện nay, đe dọa việc nhập cảng các sản phẩm căn bản cho Ai Cập, nhất là lúa mì và dầu lọc. Khiếm ngạch ngân sách cho tới tháng sáu 2012 là 24 tỉ đô la, nhưng dự trù cho tài khoá 2012-2013 sẽ lên đến 38 tỉ. Ai Cập muốn vay của quỹ tiền tệ quốc tế 3,2 tỉ đô la nhưng FMI chờ đợi một sự hậu thuẫn chánh trị rộng rãi đối với chánh-quyền ở Ai Cập.
Khó khăn khác của ông Morsi là phải đối phó với cộng-đồng ả-rập. Liệu rằng ông Morsi sẽ cho xét lại hiệp ước hoà bình với Do Thái.? Ngay sau khi đắc cử, ông Morsi đã cam kết sẽ thi hành các thoả ước quốc tế mà Ai Cập đã ký kết. Nhưng thông-tấn xã Fars của Iran đã loan tin 'ông Morsi trong ngày thứ hai đã bày tỏ sự mong muốn xét lại thoả-hiệp ở Camp David ký vào năm 1979 bảo đảm sự hoà bình với Do Thái và Ai Cập sẽ tái lập bang-giao với Iran,bị gián đoạn kể từ khi có thoả hiệp này" .Tin này đã bị thông tấn xã Ai Cập cải chánh: phủ tổng thống Ai CẬp cho biết không có phỏng vấn nào dành cho Fars!
Fars đã phản công lại bằng cách cho phổ biến một băng thu thanh cuộc phỏng vấn nhưng điều này là bị chính thông tấn xã chính thức của Iran là Irna (Iran News Agency) bác bỏ, nói là lời nói trong băng không phải là của Mohamed Morsi. Tuy vậy,người ta còn nhớ là ngay sau khi Mohamed Morsi được tuyên bố thắng cử,tổng thống Mamoud Ahmadinejad đã chào mừng 'một nước anh em và bạn', trong khi bộ ngoại giao Iran nói đến "một quang cảnh rực rỡ của nền dân-chủ, đánh dấu giai-đoạn chung-cuộc của sự thức tỉnh hồi giáo". Iran không coi đó là thành-quả của mùa xuân Ả rập mà là một sự tương đồng với cách -mạng ở Iran 1979. Có một điểm đáng lưu ý là tại Iran,chánh quyền do giáo hội chiite điều khiển,trong khi nhóm huynh đệ hồi giáo thuộc về giáo hội sunnite.Ngoài ra,vào tháng 02.2011, Ai Cập đã cho phép hai tàu chiến Iran đi qua kênh Suez để sang Địa Trung Hải, trong năm nay, tàu chiến Iran cũng đã được phép qua kinh Suez nhưng lần này Do Thái và Mỹ bày tỏ sự e ngại. Liệu rằng Ai Cập sẽ cho Iran đi qua kinh đào Suez nếu chiến tranh Syrie Thổ Nhĩ-Kỳ nổ ra?
Nhữ
Đình Hùng
