T I N   T H Ế - G I Ớ I   ngày 23.06.2012

  • Syrie bắn hạ một phi cơ khu trục F-4 của Thổ Nhĩ Kỳ 
- Nhữ Đình Hùng/tin tổng hợp/23.06.2012 -
Phi cơ F4 của Thổ Nhĩ Kỳ
*Một phi cơ khu trục F-4 của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị rơi  trong khu vực gần biên-giới Syrie,chưa rõ lý do.Nhưng các tin tức của Hezbollah tại Liban nói rằng lực lượng phòng vệ Syrie đã là nguyên nhân của việc rơi này hay nói một cách khác, phi cơ F-4 của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị quân đội Syrie bắn hạ. Tin cũng cho biết hai phi công được an-toàn. Nếu đúng là Syrie đã bắn hạ phi cơ trên,tình hình giữa Syrie và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ trở nên căng thẳng.

Phi cơ Mig của Syrie
Việc 'bắn hạ phi cơ' này đã xảy ra sau khi một phi cơ Mig của Syrie đã bay sang Jordanie và xin đáp khẩn-cấp vào sáng ngày thứ năm 21.06. Đại tá Hassan Merhi al Hamadé, phi công của chiếc phi cơ Mig-21  kể trên xin tị nạn chánh trị' và được chấp-thuận. Để đào thoát khỏi Syrie, phi công đã cho phi cơ cất cánh thật nhanh và bay ở một cao độ thấp để tránh dò tìm của radars. Phi cơ bay đi từ phi trường quân sự nằm giữa Deraa và Soueida ở miền nam Syrie.

Theo lời của phát ngôn viên Goerges Sabra của Hội Đồng Quốc Gia Syrie,một tổ chức chống lại chế độ của al Assad và đặt căn cứ ở Thổ Nhĩ Kỳ, đại tá Hassan Merhi al Hamadé thuộc về một gia đình chống đối chế độ. Trước khi tin  đại tá al Hamadé xin tị nạn tại Jordanie được loan đi, đài truyền hình Syrie đã loan báo việc một phi cơ Mig của không lực Syrie với phi công là đại tá al Hamadé đã bị 'mất liên lạc'. Quân lực Syrie tự do, một tổ chức đối lập quân sự gồm những quân nhân đào ngũ và những người dân sự cầm súng chống lại chế độ Damas đã thường xuyên khuyến khích các quân nhân của chế độ Damas đào ngũ!
Trong ngày thứ bảy tuần trước,một tướng lãnh đã cùng gia đình đào thoát sang Thổ Nhĩ Kỳ, như thế, tổng số các tướng lãnh đào ngũ trốn sang Thổ Nhĩ Kỳ đã lên đến 10 người.

Trước đây, Thổ Nhĩ Kỳ là đồng minh của Syrie về kinh-tế và chánh-trị. Sau khi có cuộc nổi dậy ở Syrie, Thổ Nhĩ Kỳ trở thành 'hậu cứ' cho những lực lượng đối lập của Syrie, đáng kể là hội đồng quốc gia Syrie.Bang giao giữa Thổ và Syrie đã trở nên căng thẳng nhưng với việc bắn hạ phi cơ F-4 của Thổ, tình-hình trở nên gay cấn hơn.

*Sau tin phi-cơ F-4 của Thổ bị rơi trong ngày thứ sáu 22.06 gần biên giới Syrie, thủ tướng Recep Taỳip Erdogan của Thổ đã cho triệu tập tại Ankara một nphiên họp thượng-đỉnh để đối phó với tình trạng khủng hoảng. Tham dự phiên họp có tướng Necder Ozel,tham mưu trưởng, Idris Naim Sahin, tổng trưởng nội-vụ, Ahmet Davutoglu, tổng trưởng ngoại giao, Ismet Yilmaz, tổng trưởng quốc phòng và Hakan Fidan,trưởng ngành mật vụ.Mục tiêu cuộc họp là để tìm hiểu lý do phi cơ F'4 bị rơi và đưa ra đáp ứng.

Trên chuyến phi cơ trở về Thổ sau khi tham dự G-20 và thăm Ba Tây, ông Erdovan cho các ký giả biết là "Syrie đã xin lỗi về việc bắn hạ phi cơ này và cho biết việc này là do lầm lẫn!", nhưng khi về đến Ankara, ông Erdogan đã từ chối xác nhận điều này trước giới truyền thông :"tôi không thể nói là phi cơ của chúng ta bị bắn hạ.bởi vì trong giai đoạn này,không thể nói điều này trước khi có trong tay mọi tin tức chắc chắn".Tuy nhiên ông Erdogan nói là phi cơ đã rơi xuống biển cách thành phố Latakia của Syrie  8 hải lý và Thổ Nhĩ Kỳ đang cho tìm kiếm với 4 chiến hạm và các trực thăng, Syrie cũng cho mở các cuộc tìm kiếm". Theo bộ tham mưu của Thổ Nhĩ Kỳ, phi cơ bị mất liên lạc lúc 11giờ 58 phút khi bay trên biển trong vùng tây nam tỉnh Hatay, tiếp cận với Syrie.
Thủ tướng Recep Taỳip Erdogan
Phải đợi đến chiều ngày thứ sáu,Thổ Nhĩ Kỳ mới chịu loan tin một phi-cơ Phantom F-4 của không lực Thổ đã bị phòng-không của Syrie bắn hạ. Phi cơ này cất cánh từ căn cứ Malatya (đông nam của Thổ),không rõ nhiệm vụ! Các cuộc tìm kiếm vẫn tiếp tục trong ngày thứ bảy nhằm tìm kiếm hai phi công của phi cơ bị bắn hạ.F-4 là một phản lực cơ khá cũ,được không lực Thổ dùng trong việc tuần thám mặc dù đây là một phi cơ khu trục!
Tình hình căng-thẳng giữa Thổ và Syrie đã có cơ dịu xuống sau khi tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Abdullah Gül nói rằng phi cơ bị bắn hạ  'có thể' đã vi-phạm không-phận Syrie: "Khi quý vị nghĩ rằng với tốc độ của các phản lực cơ khi đang bay trên biển, điều thường xảy ra là các phi cơ này xuyên qua và trở lại biên giới trong một khoảng thời gian ngắn ngủi" nhưng điều này không cho thấy một 'toan tính xấu'. Sau biến-sự,đã có những tiếp xúc điện thoại với chế độ của al Assad.

Biên giới ( màu trắng) giữa Syrie và Thổ Nhĩ Kỳ
Về phiá Syrie,phát ngôn viên quân lực Syrie cho biết vào lúc 11g40 sáng thứ sáu,radars đã  nhận thấy một phi cơ không rõ căn cước  bay vào không phận Syrie với tốc độ cao và bay ở cao độ thấp, lực lượng phòng không đã được lệnh bắn hạ, phi cơ bị trúng đạn rơi trong vùng biển Syrie cách thành phố Latakia khoảng 10 cây số (khoảng 5 hải lý).Theo cư dân Thổ ở vùng phụ cận biên giới Syrie,họ cho biết thấy hai phi cơ Thổ bay về phiá Syrie nhưng sau đó chỉ có một phi cơ bay trở về...

Việc cho lệnh bắn hạ này khiến người ta ngạc nhiên vì Syrie có thể cho phi cơ lên ngăn chặn và săn đuổi. Có thể Syrie muốn làm lên tinh thần binh sĩ sau việc một phi công của Syrie đã đào thoát sang Jordanie bằng phi cơ Mig. Cũng có thể biến cố này gíup hai nước mở ra các cuộc tiếp xúc, một hình thức nối lại giao thiệp giữa hai nước. Nếu trước đây Thổ là đồng minh của Syrie về kinh tế, việc bang giao giữa hai nước đã gián đoạn do việc Thổ phản kháng các cuộc đàn áp đẫm máu của chế độ al Assad với quân nổi dậy. Đại sứ của hai nước đã được triệu hồi. Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành đất tị nạn của các thành phần chống đối chế độ al Assad và do việc hai nước ở sát cạnh nhau,T hổ trở thành hậu cứ của quân nổi dậy chống chế độ al Assad. Trong những ngày vừa qua, còn có tin CIA dùng Thổ làm căn cứ tiếp liệu cho quân nổi dậy ở Syrie, võ khí do Thổ và các nước ả rập  cung cấp. Thổ đã cải chánh việc này. Tất cả những điều này đã làm tình hình giữa hai nước trở nên căng thẳng.Việc Syrie bắn hạ phi cơ Thổ có thể trở thành giọt nước làm tràn ly!

Thổ Nhĩ Kỳ còn là thành viên của OTAN.Điều 5 của Minh ước Bắc Đại Tây Dương nói là trong trường hợp một nước của OTAN là nạn nhân của một vụ tấn công, các thành viên của OTAN phải coi rằng đây là một cuộc tấn công toàn thể mọi thành viên và phải có mọi biện pháp cần thiết để giúp đỡ cho nước bị tấn công. Nhưng OTAN cho biết trong lúc này chưa nghĩ tới việc can thiệp ở Syrie.

Trước tình hình căng thẳng giữa Syrie và Thổ Nhĩ Kỳ do việc phi cơ F-4 của Thổ bị Syrie bắn hạ, tổng thư ký LHQ Ban Ki Moon đã lên tiếng kêu gọi hai bên cùng tự chế. Phát ngôn viên của TTK LHQ, Martin Nesirky cho biết 'tổng thư ký theo sát tình hình.Ông hy vọng biến sự nghiêm trọng này sẽ được đề cập đến với sự tự chế của đôi bên thông qua các ngõ 'ngoại giao'.

*Cũng trong sáng thứ bảy 23.06, tổng thống SyrieBachar al Assad đã bổ nhiệm  tân nội các tiếp theo sau cuộc bầu cử lập pháp ở Syrie.Thủ tướng chánh phủ là Riyah Hidjab,nguyên là tổng trưởng nông nghiệp,đã được chỉ định vào đầu tháng sáu. Nội các mới gồm những người thân tín của ông al Assad, các tổng trưởng nội vụ  ngoại giao và quốc phòng vẫn được giữ nguyên. Tổng trưởng quốc phòng Daoud Radjha đã bị quân nổi dậy loan báo bị ám sát chết trước đây. Ông Radjha trước đây là tham mưu trưởng quân lực Syrie, nhưng trên thực tế, quân đội đặt dưới quyền của Maher al Assad,người trong gia đình của tổng thống Bachar al Assad.Cuộc cải tổ nội các này nhằm củng cố quyền hành của ông Bachar.

Nhữ Đình Hùng
Trở về