Nếu chúng ta không thể mua...chúng ta không thể do-thám được! 
"If we can't buy...we can't spy "
hay  "Việc tư nhân hoá CIA Mỹ "  - Nhữ đình Hùng chuyễn ngữ -

  Vai trò các xí-nghiệp tư về an-ninh ngày nay đã được công-chúng biết đến nhưng họ vẫn chưa biết đến các xí-nghiệp tư về tình-báo. Blackwater US,Triple Canopy hay những xí-nghiệp khác đã không bị bộ quốc-phòng Mỹ coi là những thứ phụ-dịch cho quân-đội, nhưng nằm hoàn-toàn trong việc điều-động quân-sự ở Irak. Trong các bố-trí này,có cả việc tham-dự của những xí-nghiệp tình-báo tư.

Để điều-động việc can-thiệp vào Irak và một cách tổng-quát hơn là theo đuổi một cuộc chiến chống lại sự "khủng-bố",cộng-đồng tình-báo Mỹ đã nhờ cậy rất nhiều vào khu-vực tư ,cả về việc thu-thập tin-tức kỹ-thuật hay nhân-sự cũng như việc phân-tích.Thế mà, Quốc-Hội Mỹ không có quyền được " ghé mắt " và  kiểm-soát  những điều-kiện theo đó các khế-ước đã được ký-kết.

Nhân cuộc hội-thảo được Cục Tình-Báo Quốc -Phòng (Defense Intelligence Agency,hay DIA,) bảo trợ qui tụ các kỹ-nghệ-gia ngày 14.5.2007 cho thấy việc tư nhân hoá tình-báo Mỹ đã phát triển rất mạnh.
Theo như Terri Evereil,một viên-chức trách-nhiệm lão-thành của văn-phòng Mãi Dịch (bureau des Acquisitions)( chịu trách-nhiệm việc ký-kết các khế- ước với tư-nhân ) thuộc văn-phòng DNI (văn-phòng của Giám-Đốc Tình-Báo Quốc-Gia) cho hay rằng 70% ngân-sách về tình-báo được dành cho các khế ước với tư-nhân.

Các đồ-bản trình-bày "power point" đã được cho lên internet cho thấy việc dùng đến những người kết-ước đã gia-tăng 38% kể từ giữa thập-niên 90.Theo như lượng-định của văn-phòng DNI, số khế-ước ký-kết với tư-nhân được coi là bình-ổn từ năm 1995 đến 2001 trong khoảng 20 tỉ đô-la một năm. Vào năm 2002,số này đã vượt quá 32 tỉ đô-la. Kể từ 2003, số này lên đến 42 tỉ đô-la.

Vào năm 2006,một vài con số ấn-hành trong giới truyền-thông Mỹ đã cho thấy hiện tình này. Tờ Washington Post phát-giác rằng hơn một nửa nhân-viên của hai cục quan-trọng tại Ngũ Giác Đài, CIFẠ ( Counter Intelligence Field Activity = Hoạt động phản gián) và NCC (National Counter Terrorisme Center = Trung Tâm chống Khủng Bố) làm việc theo khế-ước. Riêng về CIFA kêu gọi đến khu-vực tư hơn 70%.

Cuối tháng năm 2007, những con số khác liên-hệ đến DIA xuất-hiện trên báo-chí,các luật-sư của Cục đã tuyên-bố rằng 51% nhân viên thực ra là nhân-viên của những xí-nghiệp tư. Cuối tháng 8, DIA tuyên bố là sẽ dành ngân khoản 1 tỷ Đô cho Xí nghiệp tư trong việc thu thập  và phân tích các dữ kiện.

Hiện-tượng cho thầu lại cũng rất quan-trọng trong khu-vực tư của tình-báo Mỹ.

Thế nên,các ngành của CIA (central intelligence service) có trách-nhiệm về việc thu-thập tin-tức,NCS (National Clandestine Service) đã bao gồm, hơn một nửa thực lực của họ, các điệp-viên tư thuộc về các xí-nghiệp như là Abraxas,SAIC,Booz,Allen Hamilton hay những nhóm đại kỹ-nghệ như Loockheed Martin hay Raytheon - những nhóm sau cũng  ban lãnh -đạo tình-báo riêng cho họ.

Ngay như những tay "blue badgers"(tiếng lóng của CIA để chỉ các nhân-viên liên- bang) hành-xử quyền lãnh-đạo ở chóp bu các ngành của NCS và là nhân-viên hữu-trách, ở trong giới chỉ-huy,một số trong bọn họ đã hầu như "tư-nhân hoá".

Thế nên,các "green badgers"(đến từ khu-vực tư),không những chỉ tuyển-chọn các gián-điệp, mà còn điều-hành các dịch-vụ bí-mật và có thể hành-xử thẩm-quyền đối với một số thành-viên kết-ước tư khác.Các thành-viên kết-ước tư như thế đã có hơn một nửa số văn-phòng của CIA tại Bagdad hay ở Islamabad.

Tuy nhiên,việc đọc những con số này không cho phép thấy được toàn-bộ sự thâm-nhập của tình-báo tư trong lòng cộng-đồng tình-báo Mỹ.Thực sự các thành-viên kết-ước đã trở thành không thể thiếu được trong lãnh-vực tài-nguyên kỹ-thuật và nhân-sự,nhưng họ cũng thi hành một số dịch-vụ mà cho tới gần đây vẫn nằm trong lãnh vực hoạt động đặc-quyền.

Chẳng những các công-ty tư thu lượm các tin-tức từ người hay bằng kỹ-thuật, đề-nghị sự phân-tích của chính họ, nhưng cũng còn có thể can-thiệp trực-tiếp ở cấp chánh-trị và thư-lại cao nhất liên-hệ đến việc phân-tích.Vượt qua khỏi sự xử-dụng các tin tức từ vệ-tinh hay từ các phi-cơ thám-thính không người lái mà họ khai-thác, nhiều xí-nghiệp tư còn cho chính sự phân-tích của họ và đi đến chỗ xác -định mục-tiêu ở những địa-điểm nhạy-cảm như Irak hay ở A-Phú-Hãn.

Cũng không phải là hiếm việc phúc trình của họ được thấy ở văn phòng những người quyết-định để tránh gặp các màng lọc truyền-thống và hệ-thống hành chánh của cộng-đồng tình-báo Mỹ.

Thực ra, khu vực tư can-thiệp với danh xưng riêng của nó khi những người chuyên-nghiệp về tình-báo họp thành nhóm làm việc để phân -tích và tổng-hợp các tin tức.Thế nên,khu vực tư có những cửa ngõ của nó để vào trong lòng DNI.Các thành-viên kết-ước tư được tiếp đón ở một trong những nơi soạn thảo bản trần thuyết hằng ngày cho Tổng Thống (Presidential Daily Briefing),tài liệu tổng-hợp tin-tức tình-báo mỗi ngày để trình lên Tổng-Thống Hiệp Chúng-Quốc.

Hiện-tượng cho "thầu lại" về tình-báo là một khuynh-hướng nặng nề và có tính cơ cấu. Sự diễn tiến này không phải đánh dấu từ 11/09 nhưng được hoàn toàn nằm trong một khuôn khổ cách-mạng âm thầm được phe hữu bảo-thủ đưa ra từ thập niên 70.

Có một luận-lý sâu xa kiểu Mỹ về việc tư nhân hoá các hoạt động đặc-quyền của chánh-quyền liên bang đụng chạm ngay cả đến trung tâm của chức năng an ninh quốc gia.Một phần của giới thư-lại liên-bang và các nhân-viên chánh-trị ,còn đi ngược hẳn lại,trên nguyên-tắc đã không chống đối việc cho "thầu lại",ngay khi vấn-đề còn đang được tranh-luận.

Tình-hình chánh-trị có thể chấp nhận được đã cho phép các viên-chức liên-bang bằng một phương cách thực tiễn có được những kỹ-thuật thưòng được phát-triển nhanh chóng hơn trong khu vực tư hơn là trong cơ cấu liên-bang.Tác-động qua lại luôn luôn quan trọng giữa khu-vực công và khu vực tư Mỹ. Khu-vực công  tác-động như người ra lệnh rất nhạy-cảm trong lãnh-vực định-hướng và tài trợ mạnh mẽ các công cuộc nghiên-cứu và phát-triển để đi sát vào các phát-triển những kỹ-thuật mới. Đổi lại,các định-chế liên-bang có được những vật liệu tuyệt-đỉnh bảo-đảm sự khống-chế quốc-tế của họ.

Dưới sự thôi thúc của CIA,Lockheed Martin đã chế-tạo phi-cơ do-thám U-2 . Những công-ty như là TRW,Polaroïd hay Raytheon đã giúp phát-triển những hệ-thống máy thu hình cực nhạy và những vệ-tinh gián-điệp đầu tiên hướng về Liên Bang Sô Viết..Được tạo lập ra trong thập-niên 50 để kiểm-soát các cuộc truyền tin trên thế-giới,Cục An Ninh Quốc Gia (National Security Agency : NSA) đã nhờ đến IBM hay Cray để phát-triển những máy siêu điện-toán để phá các mật-hiệu (code) và chuyển các dữ kiện có được bằng ngôn-ngữ điện-toán thành tin-tức tình báo. Hiện nay, DNI tìm cách thành hình dựa trên sự phát triển Kỷ thuật với những chương trình nghiên cứu về Tình báo (Intelligence Advanced Research Project Activity : IARPA ), hay về quốc phòng ( DARPA :Defense Advanced Research Project Agency)

Đối diện với một xã-hội của truyền-thông trong những năm 90, việc xử dụng khu-vực tư đã gia-tăng nhưng có một hình-thức mới.Các cục của Hoa-Kỳ đã ở vào vị thế phản-ứng đối với sự phát triển nhanh chóng các kỹ thuật mới.,sự dân-chủ-hoá các hệ thống giải mã và việc phóng ào ạt các vệ-tinh dân-sự vào lúc mà ngân-sách quốc-phòng và tình-báo bị cắt giảm 30%.

Để phản-ứng,các cục không những chỉ dùng đến khu-vực tư trong lãnh-vực R&D (nghiên-cứu và phát-triển) nhưng còn xử-dụng trưc-tiếp đến nhân viên của họ.Thế nên,khi National Geospatial Intelligence Agency ( đặc trách về Không gian) được thành lập vào năm 1995,,lập tức nó đã quay về khu vực tư để có các "software / nhu liệu" và các nhân-viên để xử-dụng.

Ngày nay,phân nửa trong số 14000 nhân-viên được Booz Allen Hamilton hay Lockheed Martin trả lương.Về phiá NSA,vào cuối thập niên 90,họ bắt đầu cho các công ty tư như Computer Services Corps và SAIC thầu lại việc kiểm-thính quốc-gia và một phần nào việc phân-tích các tín-hiệu.

Sau ngày 11.9.2001, hiện tượng cho "thầu lại" còn gia tăng. Quyết-tâm của chánh-quyền Bush và quốc-hội là tránh một cuộc khủng-bố mới, bằng cách dấn thân vào một cuộc chiến lâu dài chống chủ-nghĩa khủng-bố quốc-tế đã thấy rõ trong việc xử-dụng đến các khu-vực tư. Được một chánh quyền Mỹ  có rất nhiều liên-hệ kể cả việc xuất-phát từ giới kinh-doanh và ý-tưởng thuận lợi cho việc xử- dụng khu-vực tư vào những hoạt-động độc-quyền, việc gia-tăng ngân-sách về tình- báo và việc tìm kiếm một tổ-chức mới cho cộng-đồng tình-báo Mỹ đã trước hết có lợi cho khu-vực tư.

Thị -trường tình-báo quân-sự đã bộc-phát giống như những công-ty quân-sự tư hay ,khác đi, về an-ninh nếu hiểu theo nghĩa rộng. Bởi thế, để phát-triển những hoạt- động hay những tổ-chức mới nhằm vào cuộc chiến chống khủng-bố như là National Counterterrorism Center ( chống Khủng Bố )  của CIA,các cục được phép hướng về khu-vực tư để tuyển-dụng hằng ngàn chuyên-gia phân-tích và các chuyên-gia tình-báo nhân-sự.

Khu-vực tư đã có thể đáp-ứng hữu-hiệu cho sự trông đợi của giới-chức liên-bang nhờ ở tình-trạng đặc -biệt đáng giá cho năm đầu của các năm hai ngàn: đa số rất lớn các nhân-viên kết-ước vốn xuất-phát từ cộng-đồng tình-báo Mỹ. Việc quản-trị nghiệp-vụ những điệp-viên hoạt-động luôn luôn là điểm yếu của CIA, có rất nhiều điệp-viên chán nản đã bỏ các cục trong những năm 90  để sang khu-vực tư rất hấp-dẫn về mặt lương bổng và cho phép họ tiếp tục xử-dụng khả-năng trên trận-địa.

Sau năm 2001,các cục liên-bang đã có thể tìm thấy trong những cựu điệp-viên có được những khả năng cần thiết để làm việc trong lòng cộng đồng tình báo Mỹ. Những người sau này luôn luôn có những nhạy cảm nào đó với ý-tưởng phục-vụ Nhà Nước. Thế mà, thị-trường tình-báo tư đang phát triển, một số xí-nghiệp đã đưa vấn-đề khả-dĩ đến lượt họ huấn-luyện các điệp-viên trong tương-lai đương nhiên là sẽ phát-triển theo một đường lối văn-hoá và giá-trị khác.
Từ cái nhìn của Mỹ, việc tư-nhân hoá tình-báo có những điểm tích-cực của nó.Từ 11 .9 ,nó đã khơi động một hoạt động kinh-tế mạnh-mẽ. Việc cho thầu lại này đã tạo ra một sự gia tăng tài sản quốc gia một cách không thể chối cải khi chánh-quyền liên-bang đã tạo ra những điều-kiện thuận lợi cho việc phát triển một thị-trường rộng lớn để thương-mãi hoá các sản-phẩm của tình báo tư,dù điều này có nguồn gốc do kỹ thuật hay do người.

Việc cho thầu lại đã cho phép các định-chế quốc-gia và thế-giới tình-báo đáp-ứng với những thách-đố do cuộc khủng bố 11.9 đặt ra. Nó cũng đã đi cùng với những cải cách về tình-báo Mỹ phát-xuất từ phúc -trình của Uỷ-ban 11.9.

Tuy thế,một số người đã tự hỏi về tiến-triển hiện tại. Thiên  về hướng tư nhân và những nguyên-tắc điều hành sẽ không phải không có hiểm tai và sẽ có những hậu quả khác.

Trong thời kỳ tình báo  bị chánh trị hoá bởi các chánh khách Mỹ, cho đến mức độ nào ngành tình báo có thể giao phó cho khu vực tư? Người ta có thể chờ đợi việc khu-vực tư tìm cách bán những tin tức đáp ứng cho sự mong đợi của những nhà lãnh đạo hay là nhằm để trình bày một tin tức có thể phục vụ cho những lợi-ích của một số thân-chủ ? Liệu rằng người ta sẽ phải chò đợi những sự khai-triển các lý-luận tương tự cho những điều đã được áp-dụng cho những phức-hợp kỹ-nghệ quân-sự mỹ?

Ở Quốc-Hội Mỹ, đã có những tiếng nói vang lên trước phong-trào cho thầu lại một phần sống còn của an-ninh quốc-gia Mỹ.Thực ra, những đòi hỏi về bí-mật bao trùm việc ấn-định ngân-sách liên bang dành cho ngành tình báo đã ngăn không cho Quốc-Hội biết đến việc du-di kinh phí.

Rất khó cho những nhà đại diện nhân-dân Hoa -Kỳ biết được đâu là những xí-nghiệp tư được các cục tình báo xử dụng đến,đâu là sử-liệu của các khế-ước,dành cho những hoạt-động nào và trị-giá là bao nhiêu.
Ủy-ban Thượng-Viện Select Committee on Intelligence  ( đặc trách về Tình báo) đã ấn hành một tường-trình về phí-tổn trung-bình cho việc tư-nhân-hoá tình- đối với người thụ-thuế mỹ. Sự tiêu tốn cho một điệp-viên liên-bang là 126.500 đô-la trong khi một nhân-viên kết-ước tư tốn 250.000 đô-la. Bản tường-trình kết luận là trong trường-kỳ, cộng đồng tình báo Mỹ cần phải rút giảm việc xử-dụng đến khu-vực tư.

Mặc dù Quốc-hội bày tỏ yêu-cầu về việc minh-bạch, Giám-đốc Tình-báo Quốc-gia vào mùa xuân 2007 đã xếp lại  một tường-trình do quốc-hội yêu cầu vào năm 2006 về việc kiểm kê các thành-viên kết-ước chánh của cộng-đồng tình-báo Mỹ,nhân danh an ninh quốc-gia.
Trở lại về việc từ chối này, Ủy Ban Select Committee on Intelligence của Hạ Viện đã cho ấn-hành một báo cáo công-cộng tố cáo điều các dân-biểu chỉ có được những con số tối-thiểu trong khi những điều này được các thành-viên kết ước biết đến và không bỏ qua trong việc dùng để vận-động.

Đứng trước sự quan-ngại của Quốc-Hội và có lẽ lo sợ cho những hoạt động của họ, cơ-quan CIA gần đây đã phải dấn thân vào một công-tác "duyệt-xét lượng-định" (audit) tất cả những thành-viên kết-ước tư nhằm để xếp loại những ai trong số họ đang thực sự làm "những chức-năng thiết-yếu dành thuộc về chánh-quyền" phải được điều-động bởi khu-vực công.

Thực ra, sự đề-kháng của giới hành-pháp và của cộng-đồng tình-báo mỹ rất quan-trọng vì vấn-đề về mặt chánh trị rất nhạy-cảm. nhiều người kết-ước tư đã bị dính líu vào những hoạt động tình-báo đang được tranh-luận hay có tánh cách tranh-chấp như việc NSA cho thầu lại những chương trình kiểm-thính rộng lớn đối với nhân-dân mỹ trong khuôn khổ cuộc tranh đấu chống lại hệ-thống khủng-bố.

Tình-hình rất tế nhị, đến mức độ mà văn-phòng Giám-Đốc Tình-Báo Quốc-Gia ( GĐTB) thúc đẩy Quốc-Hội biểu quyết đặc-miễn cho các công-ty tư-nhân làm việc trong chuơng-trình kiểm-thính cho NSA. Một cách tổng-quát hơn,GĐTBQG giữ lấy một vị-thế thận-trọng.Thực vậy,ngay sau khi được bổ-nhiệm vào tháng 12 năm 2006, tướng Mike McConnell đã tuyên-bố ý-định của ông là nghiêng về việc tư-nhân-hoá tình-báo Mỹ.Tuy nhiên,sự lựa chọn của chánh-quyền Bush II đã đặt trên một người thể-hiện việc tư-nhân-hoá tình-báo Mỹ.

Sau khi đã phục-vụ một đời binh-nghiệp trong tình-báo quân-sự,vào lúc hồi-hưu,tướng Michael McConnell đã làm việc cho Booz Allen Hamilton,một trong những nhà thầu lại chính của cộng-đồng tình-báo Mỹ.Ông ta đã ở đó suốt 10 năm.Cuối năm 2006, ông là phó chủ-tịch. Ông cũng là chủ-tịch của hội-đồng quản-trị của Liên-minh tình-báo và an-ninh quốc-gia,nhóm vận-động chính của kỹ-nghệ tình-báo tư.

Thật tế nhị để nói về tương-lai của hiện-tượng tư-nhân-hoá tình-báo Mỹ khi nó đi cùng với những cải-cách tình-báo Mỹ được đặt ra sau cuộc khủng-bố 11.9.Tuy thế,có vẻ đây là một khuynh-hướng nặng nề mà quốc-hội xem chừng bị trói tay trong việc chống lại.

Cho đến ngày nay,hầu như thần-chú của Washington là "If we can't buy...we can't spy " (Nếu chúng ta không thể mua...chúng ta không thể do-thám được) như là tiêu-đề một mẫu trình-bày tại Colorado hồi tháng năm vừa qua do Terri Everett một viên chức trách nhiệm lão-thành của văn phòng Mãi Dịch (bureau des Acquisitions =văn phòng chuyên trách việc ký khế ước với tư nhân) của văn phòng GĐTBQG thực hiện.Trong cuộc họp báo,những việc mua này được coi như ưu-tiên hàng đầu của DNI.

Các chi-tiêu mới này rất thíchứng với những cải-tổ ngày 22.3. 2007 đã tổ-chức lại văn-phòng của DNI. Vị đệ nhất giám-đốc của tình-báo quốc-gia, đại-sứ John Negroponte có dưới quyền 4 vị phụ-tá giám-đốc cho 4 lãnh-vực thiết-yếu : Kế-hoạch&Chánh-Sách,Thu-thập (tin tức),Phân-tích (tin tức) và Quản-trị.

Trong sơ-đồ tổ-chức này, ngành Mãi-Dịch tuỳ thuộc trực tiếp vào ban quản-trị. Sự việc viên phụ tá giám-đốc quản-trị được chỉ định làm xử-lý thường vụ nếu như vị giám đốc và vị phụ tá của ông bị trở ngại, cho thấy tầm quan-trọng dành cho văn phòng đặc trách các vấn đề hành-chánh. Kể từ tháng ba,văn phòng Quản-trị đã biến khỏi sơ đồ tổ chức của văn phòng GĐTBQG. Nó được thay thế bằng văn phòng Mãi Dịch.Từ đó nó trở thành văn phòng quan trọng nhất trong văn phòng GĐTBQG

Ghi chú:
* về mặt pháp-lý,các cơ sở tình-báo tư làm việc cho Bộ Ngoại Giao.
*Cộng đồng tình báo Mỹ gồm 16 cục tình báo quân-sự và dân-sự.,và từ 2004 ,đặt dưới thẩm quyền và phối-hợp của văn phòng giám đốc an ninh quốc-gia.
*Theo một bào báo của Washington Post ,Select Committee on Intelligence của Hạ Viện đã phê-chuẩn cho toàn-bộ cộng-đồng tình-báo Mỹ một ngân-sách lên đến 48 tỉ đô la cho tài khoá 2008.

Tinparisnet chuyển ngữ. - Nhữ đình Hùng -
Bài viết  của Claude Lesueur ( Tạp chí Défensê số 130- Tháng 11/12/2007 tr 30- tr32)

Trở về