Chu Nghia Dan Toc Sinh Ton Quyen 2 Chuong 4

CHƯƠNG IV. SỰ HỢP-QUẦN CỦA NGƯỜI.

I.- VẤN-ÐỀ HỢP-QUẦN.

    Vì cơ-cấu tổ-chức của thân-thể mình, người tự-nhiên có những nhu-cầu, những khuynh-hướng, những bản-năng. Tất cả những yếu-tố này khiến cho người có một ý-chí sinh-tồn rất mạnh. Ta đã thấy rằng người luôn luôn hoạt-động để sinh-tồn. Sự sinh-tồn bắt buộc người phải tranh-đấu không ngừng với thiên-nhiên, với loài thú, với đồng-loại.

    Sự quan-sát cho ta thấy rằng, muốn nắm phần thắng-lợi trong sự tranh-đấu để sinh-tồn, một sanh-vật phải mạnh và có một quan-năng biến-cải cường-kiện. Nhờ sức mạnh và quan-năng biến-cải của mình, người đã thâu-hoạch được nhiều kết-quả rực rỡ trong sự đương đầu lại thiên-nhiên và các loài thú. Chẳng những khỏi bị đào-thải, người lại còn tiến-hóa nữa. Những khả-năng của người hết sức mở mang, và sự sinh-tồn của người về cả hai mặt vật-chất lẫn tinh-thần đều được nâng lên một mực rất cao.

    Nhưng một sanh-vật cô-độc, dầu có một sức mạnh và một quan-năng biến-cải cường-kiện đến đâu cũng không thể nào đủ sức đối-phó với mọi cảnh-ngộ được. Vì thế, nhiều loài sanh-vật đã biết hội-họp nhau lại, góp sức cùng nhau tranh-đấu chung nhau.

    Hợp-quần gây ra sức mạnh, điều đó con người đã biết, và đã biết nhiều hơn bất-cứ sanh-vật nào khác: không có loài sanh-vật nào có được một sự hội-họp đông đúc bằng loài người. Nhưng sự hợp-quần của người có nhiều chỗ khác hẳn sự hợp-quần của những loài sanh-vật khác. Loài cầm thú tuy có họp nhau thành đàn, nhưng không cố-kết chặt chẽ với nhau và không được tổ-chức một cách đàng-hoàng. Một vài loài bọ như loài kiến, loài ong, loài mối v.v... có một tổ-chức tinh-tế, một sự đoàn-kết mạnh mẽ, một sự phân-công rành rọt. Tuy nhiên, những cá-nhơn lãnh những nhiệm-vụ khác nhau thì có những cơ-thể rất khác nhau về mặt sanh-lý. Một mặt khác, sự hoạt-động của chúng trong đoàn-thể có một tánh-cách gần như là máy móc vậy.

    Sự hợp-quần của con người thì phức-tạp hơn nhiều. Con người vừa họp sức nhau để đánh kẻ thù chung, để lo mưu sự sinh-tồn chung, vừa tranh-đấu lẫn nhau để bành-trướng thế-lực mình, để bảo đảm sự sinh-tồn riêng cho mình. Người vừa cộng-tác với nhau một cách chặt chẽ, vừa tìm đủ cách để sống cuộc đời riêng của mình, vừa muốn có một tổ-chức chung cho tất cả, vừa muốn làm nổi bật cái bản-sắc, cái cá-tánh riêng của mình. Vì đó, sự tạo-lập xã-hội từ xưa đến giờ luôn luôn gặp nhiều nỗi khó khăn. Không hiểu rõ động-lực hướng-dẫn con người trong sự hợp-quần thì không sao giũ cho xã-hội quân-bình được.

A.- LÝ-DO KHIẾN NGƯỜI HỢP-QUẦN VÀ NHỮNG THỂ-THỨC HỢP-QUẦN CỦA NGƯỜI.

    Sự hợp-quần của người sở-dĩ phức-tạp là vì người vừa hợp-quần với nhau, vừa lại phải tranh-đấu lẫn nhau. Nhưng tại sao người lại hợp-quần nhau trong khi vẫn phải tranh-đấu lẫn nhau?

    Như ta đã thấy trên đây, một sanh-vật cô-độc không thể nào đủ sức đối-phó với cảnh-ngộ. Do đó, người phải góp sức nhau lại để tranh-đấu chung nhau. Ai cũng biết rằng mỗi khi có thể thi-hành được ý muốn với những năng-lực cá-nhơn của mình, người sẵn sàng tranh-đấu riêng một mình để hưởng trọn kết-quả mình thâu-hoạch được. Chỉ những lúc tự liệu mình thiếu điều-kiện để thủ-thắng, người mới chịu cộng-tác với kẻ đồng-loại với mình. Người mọi rợ ở rừng sâu kêu gọi một người mọi rợ khác họp-lực đi săn một con mãnh-thú, cũng như người thương-gia ở đô-thị rủ người quen hùn vốn để mở một hiệu buôn đều có một cứu-cánh duy nhứt: tìm kiếm một hay nhiều người phụ giúp họ trong một công việc mà họ không làm nổi một mình.

    Như vậy, chúng ta có thể bảo rằng nguyên-nhơn chánh-yếu làm cho con người hợp-quần nhau lại là sự cần dùng phải góp sức nhau để làm những công việc trên năng-lực riêng của một người. Ðộng-lực căn bản của sự hợp-quần, xem thế, chỉ là quyền-lợi cá-nhơn.

    Tuy-nhiên, con người không phải lúc nào cũng có một ý-thức rõ rệt về quyền-lợi này. Chỉ đến lúc trí óc mở mang rồi, người mới suy-luận tính-toán về vấn-đề quyền-lợi. Thuở hãy còn man-dã, người chưa biết cân nhắc sự lợi hại trước khi quyết-định thái-độ của mình. Sự hợp-quần của người trong thời-kỳ này, mặc dầu vẫn có lợi cho người, đã thực-hiện một cách tự-nhiên, do sự thúc đẩy của bản-năng sinh-tồn cá-nhơn.

    Lần lần, do sự chung đụng nhau, những bản-năng xã-hội của người nảy nở, và người cảm thấy sự cần dùng phải sống bên người đồng-loại. Vì đó, kế bên vấn-đề quyền-lợi, ta lại còn nhận thấy có một động-lực khác nhau có tánh-cách tinh-thần, nghĩa là không vụ những mối lợi thiển-cận, thấp kém. Ðó là bản-năng hợp-quần của người. Nó khiến cho người cảm thấy buồn chán khi cô-độc và có xu-hướng tìm kiếm kết thân cùng những kẻ đồng-loại với mình. Do đó, một số triết-gia đã cho rằng, người sở-dĩ hợp-quần nhau lại là vì họ thích sống chung nhau.

    Nhưng dầu có ý-thức hay không, dầu cho có nhắm vào một mục-đích có lợi rõ ràng hay không, sự hợp-quần của người trong những trường-hợp kể ra trên đây, đều dựa vào sự đồng-thuận của các cá-nhơn. Ta có thể cho rằng, đó là những cuộc tình-nguyện hợp-quần, tình-nguyện một cách gián-tiếp khi người chưa có một ý-niệm rõ rệt về sự hợp-quần, và một cách trực-tiếp khi ngưòi đã có ý-thức, có suy-luận trước khi hợp-quần.

    Ngoài trường-hợp tình-nguyện hợp-quần trên đây, người còn có thể bị bắt buộc hợp-quần với kẻ khác ngoài ý muốn mình. Những người sanh ra trong một xã-hội phải khép mình vào trong khuôn khổ xã-hội ấy, dầu không muốn cũng phải chịu. Một số người khác, vì tình-thế bắt buộc, phải đặt mình dưới sự thống-suất của một người nhiều thế-lực hơn. Cũng có khi, sau cuộc tranh-đấu, người hay những người thất-bại còn sống phải tuân theo luật-lệ của kẻ thắng. Ta có thể xem những cuộc hợp-quần này là những cuộc cưỡng-bách hợp-quần, cưỡng-bách một cách gián-tiếp, khi người tự mình nhận chịu một sự hợp-quần mình không thích, hay một cách trực-tiếp, khi người bị một kẻ mạnh hơn bắt buộc phải hợp-quần với họ.

    Mặc dầu có thiên-hình vạn-trạng, sự hợp-quần của người đều có thể qui về hai thể-thức tình-nguyện và cưỡng-bách trên này.

    Trong lịch-sử nhơn-loại, những cuộc hợp-quần đầu tiên của người đều có mục-đích góp sức nhau lại để chống với một kẻ thù có hại đến tất cả mọi người. Những cuộc tình-nguyện hợp-quần này, lớn hay nhỏ, lâu hay mau, tùy theo sự nguy-hiểm nhiều hay ít, vĩnh-cửu hay tạm-thời.