I.- MỤC-ĐÍCH HOẠT-ĐỘNG CỦA NGƯỜI : SINH-TỒN.

A.- Ý-CHÍ SINH-TỒN CỦA NGƯỜI.

1.- BẢN-NĂNG SINH-TỒN CỦA NGƯỜI.

    Nhờ sự nghiên-cứu của các nhà sanh-vật-học, sanh-lý-học và tâm-lý học, chúng ta đã có một số tri-thức về con người. Những tri-thức này không nghiêm-xác hoàn-toàn bằng những tri-thức người thâu- hoạch được về các tử-chất. Tuy thế, nó cũng giúp ta có một ý-niệm về con người. Ý-niệm đó chưa được rõ ràng đầy đủ, nhưng cũng phù-hợp với con người thật-sự, ít nhứt là trong những đại-cương.

    Sự khảo-sát về con người đã cho chúng ta thấy rằng người là một phần của võ-trụ. Cơ-thể người được cấu-tạo bằng những chất hóa-hợp xây dựng nên võ-trụ, nhưng lại có những tánh-cách đặc-biệt. Với nhiều xúc-cảm, nhiều quan-năng phức-tạp và phân-biệt nhau, người cư-xử như là một tổng-thể thuần-nhứt. Tổng-thể này rất linh-động và rất mẫn-nhuệ, có nhiều khả-năng và đặt dưới sự điều-khiển của những bẩm-tánh thiên-nhiên có một sức mạnh không ai cưỡng được là những bản-năng.

    Ta đã thấy rằng các bản-năng của người có thể chia ra làm ba loại chánh-yếu : bản-năng vị-kỷ, bản-năng tình-dục và bản-năng xã-hội. Những bản-năng vị-kỷ nhắm vào việc bảo-vệ sự sống còn của cá-nhơn , những bản-năng tình-dục hướng đến chỗ bảo-vệ sự sống còn của chủng-loại, những bản-năng xã-hội thì có mục-đích tạo điều-kiện cần-thiết cho sự tập-hợp nhiều người lại thành đoàn-thể. Sự sống thành đoàn-thể này vừa có lợi cho sự sống còn của cá-nhơn, vừa có lợi cho sự sống còn của chủng-loại.

    Những loại bản-năng trên này thật ra không phải hoàn-toàn phân-biệt nhau, mà có tác-động qua lại với nhau, lắm khi hòa-hợp nhau để tạo ra những khuynh-hướng vô-cùng phức-tạp. Nhưng trong trường-hợp nào cũng vậy, các bản-năng đều hướng về mục-đích mưu-đồ sự sống còn cho người ; sống còn của cá-nhơn hay là sống còn của chủng-loại. Như vậy, ta có thể xem tất cả các bản-năng của người là những hình thể khác nhau của một bản-năng duy-nhứt : bản-năng sinh-tồn.

    Bản-năng sinh-tồn là một bẩm-tánh thiên-nhiên hỗn-hợp với cơ-thể người ; nó phát-hiện khi người mới sanh và chỉ tiêu-diệt khi người chết. Do đó, nó chi-phối hết cả đời sống của người, từ khi người cất tiếng oa oa để chào đời cho đến lúc người nhắm mắt xuôi tay, giã từ trần-thế.

Vì bản-năng sinh-tồn mà người có một ý-chí sinh-tồn vô-cùng mãnh-liệt. Ý-chí sinh-tồn xuất-hiện một cách rõ rệt trong tất cả những hoạt-động của người. Những hoạt-động này sở-dĩ phức-tạp là vì người là một sanh-vật cao-đẳng có nhiều năng-khiếu sanh-lý và tâm-lý, thành ra có nhiều nhu-cầu và khuynh-hướng khác nhau. Tuy vậy, dựa vào bản-năng sinh-tồn, ta có thể thống-suất được hết những hoạt-động ấy một cách dễ dàng.