|
CHƯƠNG
III. LÝ-THUYẾT XÃ-HỘI
I- XÃ-HỘI TƯ-BẢN VÀ
NHỮNG LÝ-THUYẾT XÃ-HỘI DUY-TÂM
A.- NHỮNG Ý-TƯỞNG XÃ-HỘI THỜI CỔ
Lý-tưởng xã-hội thật ra không phải là một ý-tưởng
mới mẻ. Nó có một nguồn gốc sâu xa trong cuộc tranh-đấu vĩnh-cửu giữa
người giàu và người nghèo, giữa người có của và người vô-sản. Có lẽ nó
đã phát-sanh từ đời thái-cổ, từ lúc trong xã-hội có một người đói khát
– dầu vì cớ gì mà đói khát cũng mặc – ở gần bên một người no ấm – dầu
nhờ đâu mà no ấm cũng mặc.
Một mặt, nó là kết-quả sự ganh tị của những người
kém thế đối với những kẻ may mắn hơn, sự ganh tị này không đưa người
đến chỗ cố gắng để bằng kẻ khác mà lại xúi giục người chiếm đoạt để
hưởng tài-sản kẻ khác. Một mặt nữa, nó là sản-phẩm của những người
bác-ái, thấy loài người khốn-khổ nên động lòng thương xót, tìm cách xây
dựng cho thế-giới một chế-độ trong đó loài người thương yêu giúp đỡ lẫn
nhau.
Hầu hết những nhà hiền-triết và những nhà tôn-giáo
thời xưa, hễ có bàn đến vấn-đề chánh-trị thì đều có nhắc đến việc nâng
cao đời sống bần-dân. Những ý-tưởng xã-hội thời cổ thật ra đã cùng
xuất-hiện với những tư-tưởng dân-chủ và những người gieo rắc những
tư-tưởng dân-chủ đầu tiên, từ những giáo-chủ thời thượng-cổ đến các
lý-thuyết-gia dân-chủ của thế-kỷ thứ 17 và 18, đều đồng-thời gieo rắc
những tư-tưởng xã-hội.
B.- NHỮNG LÝ-THUYẾT XÃ-HỘI DUY-TÂM.
1. SỰ PHÁT-SANH NHỮNG LÝ-THUYẾT XÃ-HỘI
Tuy vậy, suốt thời cổ, qua thế-kỷ 17 và ngay đến
thời-kỳ cuộc cách-mạng Pháp bùng nổ, làm đảo lộn cả trật-tự các
quốc-gia Âu-châu, ta chưa thấy có một lý-thuyết nào chặt chẽ đủ sức
hướng-dẫn cuộc tranh-đấu của người nghèo chống lại người giàu, và
hợp-lý-hóa yêu-sách bình-đẳng kinh-tế mà số đông người nêu ra vì
quyền-lợi hay vì lý-tưởng.
Dưới thời cách-mạng Pháp, một môn-đồ của Robespierre
là Gracchus Babeuf đứng ra lập « Nhóm đồng-mưu bình-đẳng »
năm 1796 và đưa ra ý-tưởng tổ-chức chế-độ độc-tài của giai-cấp bần-dân.
Nhưng nói cho thật đúng, ông ta cũng chỉ tiêu-biểu cho phần cấp-tiến
nhứt của cuộc cách-mạng chớ chưa phải là một lý-thuyết-gia xã-hội.
Lý-thuyết xã-hội với ý-nghĩa hiện-thời của nó chỉ
phát-sanh vào thế-kỷ 19, với những biến đổi to tát mà sự phát-triển nền
đại-kỹ-nghệ mang đến cho các nước Âu Mỹ về mặt kinh-tế và xã-hội.
.... Muốn đọc thêm..
Xin bấm vào đây để tải xuống
Chương 3 - Quyển 1 ( dạng DOC ) để đọc -555 Ko -
dạng ZiP -113Ko -
|