|
CHƯƠNG II. LÝ-THUYẾT DÂN-CHỦ
I- NHỮNG MẦM MỐNG CỦA TƯ-TƯỞNG DÂN-CHỦ TRONG XÃ-HỘI CỔ THỜI.
Trong xã-hội cổ-thời, tư-tưởng chánh-trị đặt nền tảng trên lý-thuyết
thần-quyền. Theo lý-thuyết này, võ trụ do Thượng-Đế là một đứng toàn
thiện, toàn năng tạo nên. Người do Thượng-Đế sanh ra, lại được
Thượng-Đế ban cho một linh-hồn tinh túy nên đứng đầu vạn-vật. Nhưng
được hưởng đặc-ân, tất phải có nhiệm-vụ. Muốn xứng đáng với địa-vị
tôn-quí của mình, người phải luôn luôn sống theo lề luật Thượng-Đế.
Lề luật này khác nhau vô-cùng theo các dân-tộc, nhưng lòng tin tưởng
của họ có một điểm chung là những kẻ không chịu khép mình vào những
qui-tắc mà Thượng-Đế nêu ra cho người không sao tránh khỏi sự
trừng-phạt. Mà trong sự trừng-phạt, Thượng-Đế không phải chỉ nhắm vào
kẻ phạm tội mà thôi. Nhiều khi, cả xã-hội trong đó kẻ phạm tội sống
cũng phải chịu vạ lây. Với một quan-niệm như thế, người cổ-thời tất
nhiên có một thái-độ khắc-nghiệt, cố-chấp không những đối với những
vấn-đề công-cộng mà còn đối với những hành-động hoàn-toàn cá-nhơn nữa.
Một mặt khác, những người cầm-quyền thường được cho là những kẻ
đại-diện Thượng-Đế ở trần gian. Đối với người, Thượng-Đế có oai-quyền
tuyệt-đối như thế nào thì những kẻ đại-diện Ngài để thi-hành mạng lịnh
Ngài cũng phải có oai-quyền tuyệt-đối như thế ấy đối với dân-chúng.
Vì những lý lẽ trên này, xã-hội cổ-thời thường có tánh-cách chuyên-chế.
Nếu các phần tử khác nhau trong quốc-gia có hưởng được một phần tự-do
nào thì đó chỉ là vì nhà cầm-quyền bên trên không đủ phương tiện
chế-ngự họ như ý muốn mà thôi. Bởi đó, xã-hội ngày trước có xu-hướng
tiến về hình-thể độc-tài.
Những chế-độ quân-chủ tuyển-cử mà người Trung-Hoa gọi một cách văn vẻ
là chế-độ truyền-hiền lần lần biến thành những chế-độ quân-chủ
truyền-tử, những chế-độ phong-kiến thì trở nên chế-độ quân-chủ
tập-trung. Có nhiều nước khi mới được thành-lập thì theo chế-độ
cộng-hòa mà về sau lại hóa ra đế-quốc.
Do đó, chế-độ chánh-trị thạnh-hành nhứt trong xã-hội cổ-thời là chế-độ
quân-chủ chuyên-chánh. Trong chế-độ này, tất cả quyền-chánh trong một
nước đều nằm trong tay một nhà vua – quốc-vương hay hoàng-đế –
vâng mạng Trời mà cai-trị dân. Nhà vua đã nhận được thiên-mạng rồi thì
trọn quyền điều- khiển việc nước theo ý mình. Oai-quyền của vua có thể
bảo là vô-hạn vậy.
Nhưng muốn nắm giữ được quyền-chánh, nhà vua phải có lực-lượng trong
tay. Lực-lượng này do đâu mà ra? Trước hết, nó dựa vào những bộ-hạ của
nhà vua, tức là đám quan-lại và quân-sĩ trung-thành với cá-nhơn, với
dòng họ nhà vua.
Tuy thế, thiếu sự ủng-hộ của dân-chúng, không chánh-quyền nào có thể
đứng vững được lâu dài, nhứt là khi có sự xâm-lược từ ngoài đưa đến.
Ngay bên trong nước, nếu dân-chúng cùng đứng lên chống lại nhà vua, nhà
vua củng khó lòng đàn-áp. Vua Kiệt nhà Hạ cho rằng mình là mặt trời cần
cho sự sống của muôn dân. Nhưng ông bạo-ngược quá, khiến cho dân hết
sức cơ-cực. Họ thán oán, hát lên rằng: “Mặt trời kia, bao giờ thì mày
tắt, để chúng tao cùng chết với mày?”. Dân đã thù hằn đến mực đó
thì không còn oai-lực nào trên thế-giới có thể giữ được ngai vàng cho
nhà vua nữa.
Bởi đó, các chánh-khách sáng suốt đời xưa đều nhận rằng sự ủng-hộ của
dân-chúng rất cần. Và muốn cho chánh-quyền mình vững chắc, nhà vua phải
thỏa-mãn dân-chúng một phần nào, hay ít nhứt cũng không xử tệ-ngược với
họ đến nỗi họ bất-bình mà chống chọi lại mình. Ngoài sự khôn ngoan
chánh-trị trên này, lại còn một xu-hướng đạo-đức thêm vào khiến cho các
chánh-khách nêu ra nhiều ý-tưởng binh-vực dân-chúng và chủ-trương
bảo-vệ quyền-lợi những kẻ bị bạc-đãi, xem mọi người như nhau.
Muốn đọc thêm..
Xin bấm vào đây để tải xuống
Chương 2 - Quyển 1 ( dạng DOC ) để đọc - 258 Ko -
dạng ZiP - 49Ko -
|